17 ژوئیه 2026- یک کارآزمایی بالینی ششماهه که نتایج آن در ژورنال Nature Communications منتشر شده است، یک باوری قدیمی را به چالش کشیده است: اینکه برخی افراد به دلیل استعداد ژنتیکی برای چاقی، در کاهش وزن شکست میخورند. یافتههای این مطالعه نشان میدهد که افراد با استعداد ژنتیکی بالا برای چاقی، دقیقاً به اندازه افرادی که ژنهای «لاغری» دارند، از آموزشهای رژیمی بهرهمند شده و وزن کم میکنند.
چرا این تحقیق اهمیت دارد؟
تا سال ۲۰۳۵، پیشبینی میشود بیش از نیمی از بزرگسالان جهان دچار اضافهوزن یا چاقی باشند. از سوی دیگر، میدانیم که ژنتیک نقش پررنگی (بین ۲۳تا ۹۰درصد) در تعیین شاخص توده بدنی(BMI) دارد. بسیاری از افراد تصور میکنند به دلیل «ژنهای چاقی»، تلاش برای کاهش وزن بیفایده است. این مطالعه دقیقاً به دنبال پاسخ به این پرسش بود که آیا ژنتیک، پاسخ بدن به رژیم غذایی را تغییر میدهد یا خیر.
دربارۀ این مطالعه
محققان کارآزمایی کنترلشدۀ تصادفی GENEROOS را با مشارکت افرادی از زیرمجموعهای از مطالعهFinnGen (که قبلاً تعیین ژنوتیپ شده بودند) انجام دادند. آنها ۲۲۳فرد بزرگسال (عمدتاً زن با میانگین سنی ۵۱سال) را بررسی کردند که همگی دارای اضافهوزن یا چاقی خفیف بوده و دیابت نداشتند. برای این مطالعه از «امتیاز پلیژنیک» استفاده شد؛ یعنی محققان از میان کل جمعیت، افرادی را انتخاب کردند که از نظر ژنتیکی در دو طیف کاملاً مخالف بودند:
· گروه پرخطر: کسانی که بالاترین استعداد موروثی را برای چاقی داشتند.
· گروه کمخطر: کسانی که کمترین استعداد موروثی را داشتند.
شرکتکنندگان به دو دسته تقسیم شدند: گروهی که آموزشهای رژیم غذایی ساختارمند دریافت کردند و گروه کنترلی که تغییری در سبک زندگی خود نداشتند.
یافتههای کلیدی: تأثیر مثبت رژیم برای همه
پاسخ یکسان به رژیم: در ابتدای مطالعه، گروه پرخطر بهطور طبیعی BMI بالاتری داشتند. اما پس از شش ماه، افرادی که آموزش رژیمی دریافت کرده بودند، در هر دو گروه (پرخطر و کمخطر) کاهشBMI یکسانی را تجربه کردند.
رد فرضیه محدودیت ژنتیکی: هیچ شواهدی مبنی بر این که ژنتیک مانع از موفقیت رژیم غذایی میشود، یافت نشد. افراد با خطر ژنتیکی بالا، به همان اندازه گروه کمخطر به دستورالعملهای تغذیهای پاسخ دادند.
بهبود سلامت قلبی-متابولیک: علاوه بر کاهش وزن، گروهی که رژیم گرفتند، بهبودهای قابلتوجهی در سطح کلسترول خون(بهویژه LDL) داشتند، که این اثرات نیز مستقل از ژنتیک بود.
نکات مهم و محدودیتها
محققان تأکید کردند که این نتایج با نتایج جراحیهای چاقی متفاوت است؛ در جراحیهای چاقی، اثرات ژنتیک پررنگتر است، اما در مداخلات سبک زندگی (رژیم و ورزش)، ژنتیک سد راه نیست. البته این مطالعه محدودیتهایی نیز داشت:
· حجم نمونه: تعداد شرکتکنندگان محدود بود به همین دلیل شاید نتواند اثرات بسیار ظریف ژنتیکی را نشان دهد.
· مدت زمان: مطالعه تنها شش ماه بود.
· نوع مداخله: برای نتیجهگیری قطعی درباره تمام جمعیتها، به مطالعات طولانیتر و متنوعتر نیاز است.
نتیجهگیری
این مطالعه یک پیام امیدوارکننده دارد: ژنتیک حکم قطعی برای چاقی نیست. اگرچه وراثت در بدن ما نقش دارد، اما رژیم غذایی ساختارمند و تغییر سبک زندگی ابزارهای قدرتمندی هستند که میتوانند حتی در افرادی با بالاترین استعداد موروثی چاقی، باعث کاهش وزن و بهبود سلامت قلب شوند. به جای تمرکز بر «ژنهای خود»، تمرکز بر «پایداری در رفتار» (مانند ثبت گزارشهای روزانه غذایی) مسیر مطمئنتری برای مدیریت وزن است.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260717/Diet-helps-people-lose-weight-regardless-of-genetic-obesity-risk.aspx